Ανοιχτή εκδήλωση για την κοπή πίτας 2026

Το Διοικητικό Συμβούλιο του  Σώματος Ομοτίμων Καθηγητών Πανεπιστημίου Πατρών (ΣΟΚΠΠ) έχει την τιμή να σας προσκαλέσει στην καθιερωμένη ανοιχτή εκδήλωση της κοπής πίτας για το 2026.

Θα είναι μεγάλη τιμή για μας η παρουσία σας στην εκδήλωση.

Με ιδιαίτερη εκτίμηση,

Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΟΚΠΠ,

Σταύρος Α. Κουμπιάς

Πρόεδρος του ΔΣ του ΣΟΚΠΠ

Τηλ.: 2610996427, 2610994434,  6978188890

koubias@upatras.gr, stavroskoubias@gmail.com

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΠΗ ΤΗΣ ΠΙΤΑΣ 2026 

(Αίθουσα Τελετών «Οδυσσέας Ελύτης» Πανεπιστημίου Πατρών, Τετάρτη 4/2/2026, 7μμ.,)

Χαιρετισμός 

από τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών Καθηγητή κ. Χρήστο Μπούρα

*

Συνοπτική Παρουσίαση 

των πεπραγμένων για το 2025 και του προγραμματισμού δράσεων για το 2026 του ΣΟΚΠΠ 

από τον Πρόεδρο του Δ.Σ. του ΣΟΚΠΠ κ. Σταύρο Α. Κουμπιά

*

ΟΜΙΛΙΑ

Της Δρ. Αναστασίας Κουμούση, Αρχαιολόγου-Βυζαντινολόγου, Επίτιμης Διευθύντριας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, 

με θέμα 

«H EN ZΩH ΠPOΣΩΠOΓPAΦIA TOY TEΛEYTAIOY BYZANTINOY AYTOKPATOPA KΩNΣTANTINOY ΠAΛAIOΛOΓOY ΣTHN ΠAΛAIA MONH TAΞIAPXΩN AIΓIAΛEIAΣ»

Πρόκειται για την πρώτη αναλυτική διάλεξη-παρουσίαση στην Ελλάδα των λεπτομερειών μίας εξαιρετικά σημαντικής, πρόσφατης (2024) ανακάλυψης  (η οποία  συνδέεται και με την ευρύτερη περιοχή μας –Αιγιάλεια-), όπως ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού (https://www.culture.gov.gr/el/Information/SitePages/view.aspx?nID=5198):

«Στο Καθολικό της Παλαιάς Μονής Ταξιαρχών Αιγιαλείας, μόλις 15 χλμ από το Αίγιο, διατηρούνται δυο στρώματα τοιχογραφιών, υψηλής καλλιτεχνικής ποιότητας, των ύστερων βυζαντινών χρόνων, που αντανακλούν τις αισθητικές τάσεις της Κωνσταντινούπολης. Κατά τις εργασίες συντήρησής τους, η αρχαιολόγος Δρ. Αναστασία Κουμούση, Διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας, εντόπισε στο δεύτερο στρώμα τοιχογράφησης, το οποίο βάσει τεχνοτροπικών κριτηρίων χρονολογείται με ασφάλεια, στα μέσα του 15ου αιώνα, τη μοναδική προσωπογραφία του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνου ΙΑ' Παλαιολόγου.

«Το έργο που υλοποιούν οι Εφορείες Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού,  στο πλαίσιο της συντήρησης και αποκατάστασης των μνημείων, αποδεικνύεται, για ακόμη μια φορά, εξαιρετικά σημαντικό, καθώς φέρνει στο φως μοναδικές αρχαιολογικές μαρτυρίες που συνδέονται με ιστορικά πρόσωπα. Το επιστημονικό προσωπικό των Εφορειών του ΥΠΠΟ, με μεγάλη εμπειρία, υψηλή κατάρτιση και σφαιρική γνώση τόσο των ιστορικών γεγονότων, όσο και των αρχαιολογικών δεδομένων, είναι σε θέση να τεκμηριώσει, μετά από ενδελεχή μελέτη, κάθε εύρημα που έρχεται στο φως. Στην προκειμένη περίπτωση το πορτραίτο συνδέεται με τον τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου και αφορά στη μοναδική εν ζωή προσωπογραφία του. Ο ζωγράφος, πρέπει να απέδωσε τα προσωπογραφικά χαρακτηριστικά του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου ΙΑ ΄Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, από ιδία αντίληψη, δηλαδή το πρότυπό του να μην ήταν ένα επίσημο αυτοκρατορικό πορτραίτο, όπως συνηθιζόταν, αλλά ο ίδιος ο αυτοκράτορας».

Στην τοιχογραφία απεικονίζεται η μορφή ενός ώριμου άνδρα που φέρει αυτοκρατορικά 'διάσημα' (πολυτελή λώρο πάνω από τον ανοιχτόχρωμο σάκκο, διάλιθο στέμμα) και κρατά σταυροφόρο σκήπτρο. Ο χρυσοκέντητος πορφυρός του μανδύας διακοσμείται με μετάλλια, στα οποία εγγράφονται δικέφαλοι αετοί με στέμμα ανάμεσα στις κεφαλές τους, διακριτικό των μελών της οικογένειας των Παλαιολόγων. Η παρουσία των δικέφαλων αετών στo ένδυμα της μορφής, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα insignia, αποτελούσαν ένα εικονογραφημένο μήνυμα που επέτρεπε στον θεατή να ταυτοποιήσει αδιαμφισβήτητα τον άντρα με αυτοκράτορα.

Ο αυτοκράτορας που απεικονίζεται είναι ιστορικό πρόσωπο και ταυτίζεται με τον Κωνσταντίνο ΙΑ΄ Παλαιολόγο, αδελφό των χορηγών της ανακαίνισης της Μονής, των δεσποτών Δημήτριο και Θωμά. Είναι η τελευταία χρονολογικά σωζόμενη προσωπογραφία αυτοκράτορα στη βυζαντινή μνημειακή ζωγραφική και το μοναδικό πορτρέτο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, σύγχρονο με τη σύντομη βασιλεία του (6 Ιανουαρίου 1449-29 Μαΐου 1453). Ως πορτρέτο δεν είναι ιδεαλιστικό ή τυποποιημένο. Πρόκειται για αυθεντική προσωπογραφία, που αποδίδει με ακρίβεια τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά του τελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα. Είναι μια μορφή γήινη, ένας ώριμος άντρας, με λεπτό πρόσωπο και εξατομικευμένα χαρακτηριστικά, που αποπνέει ηρεμία και ευγένεια. Στον Μυστρά απ' όπου πιθανότατα προερχόταν ο ζωγράφος που εικονογράφησε το δεύτερο στρώμα του Καθολικού, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος είχε ζήσει πέντε χρόνια ως δεσπότης, πριν στεφθεί αυτοκράτορας. Το αυτοκρατορικό πορτραίτο συνδέεται με τη γνωστή από τις γραπτές πηγές γενναιόδωρη χορηγία των αδελφών του στη μονή, μετά τη λήξη του πρώτου μεταξύ τους εμφυλίου πολέμου (1449–1450), που επιτεύχθηκε με τη «διαιτησία» τού Κωνσταντίνου, όπως αναφέρει ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης.»

*

Βιογραφικό Σημείωμα της Δρ. Αναστασίας Κουμούση

Γεννήθηκε στην Αθήνα, ζει και εργάζεται στην Πάτρα.

Πτυχιούχος του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος και Διδακτορικής Διατριβής με ειδίκευση στη Βυζαντινή ζωγραφική από το Πανεπιστήμιο Paris I, Panthéon-Sorbonne υπό την εποπτεία της Ελένης Γλύκατζη - Ahrweiler. Υπότροφος της Γαλλικής Κυβερνήσεως και του Κοινωφελούς Ιδρύματος ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ   ΩΝΑΣΗΣ για την εκπόνηση της Διδακτορικής Διατριβής.

Στο Υπουργείο Πολιτισμού εισήλθε ύστερα από ειδικό γραπτό διαγωνισμό.

Διευθύντρια της 6ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων από το 2006 με περιοχή ευθύνης τους νομούς Αχαΐας και Ηλείας και από το 2014 της ενιαίας Εφορείας Αρχαιοτήτων Αχαΐας. Επί 8 έτη, παράλληλα με τα κύρια καθήκοντά της, λόγω υπηρεσιακών αναγκών ασκούσε διευθυντικά καθήκοντα διαδοχικά στις Εφορείες  Αρχαιοτήτων: α) Κορινθίας-Αργολίδας-Αρκαδίας, β) Αιτωλοακαρνανίας-Λευκάδας και γ) Ζακύνθου-Κεφαλονιάς.

Από το 2001 έως το 2007 δίδαξε ως Εντεταλμένη Λέκτορας «Βυζαντινή Αρχαιολογία και Τέχνη» στο Τμήμα Φιλολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών.

Έχει αναπτύξει μεγάλη ανασκαφική δραστηριότητα στην Αχαΐα, Κορινθία και Αιτωλοακαρνανία. Διευθύντρια των συστηματικών ανασκαφών στην αρχαία Αίγειρα και την αρχαία Τρίταια Αχαΐας. Στις περιοχές ευθύνης της διηύθυνε ανασκαφές μεγάλης κλίμακας, στο πλαίσιο υλοποίησης των Μεγάλων Δημόσιων Έργων (Ολυμπία Οδός, Ιονία Οδός, Αυτοκινητόδρομος Πάτρα-Πύργος, Νέα σιδηροδρομική γραμμή Κόρινθος-Πάτρα).  Υπό την διεύθυνση και επίβλεψή της υλοποιήθηκαν 44 έργα αναστήλωσης, συντήρησης και ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων και μνημείων στην Αχαΐα, Ηλεία, Κορινθία, Αιτωλοακαρνανία και Ζάκυνθο, καθώς και τρία μουσειακά έργα: η δημιουργία της μόνιμης έκθεσης βυζαντινών και μεταβυζαντινών αρχαιοτήτων στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πύργου, η δημιουργία του μοναδικού στον ελλαδικό χώρο Μουσείου Φραγκοκρατίας στο Κάστρο Χλεμούτσι Ηλείας και η επέκταση της μόνιμης έκθεσης του Αρχαιολογικού Μουσείου Αιγίου.

Στον μουσειακό τομέα, υπό την επιμέλεια και τον συντονισμό της, διοργανώθηκαν από το 2014 έως και το 2025 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πατρών 26 περιοδικές εκθέσεις (αρχαιολογικές, εικαστικές, αρχειακές, φωτογραφικές και άλλων κατηγοριών).

Τακτικό μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, των Τοπικών Συμβουλίων Μνημείων Δυτικής Ελλάδας και Στερεάς Ελλάδας, του Υπηρεσιακού Συμβουλίου διοικητικού προσωπικού του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, του Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας, Ιονίων Νήσων, Επιστημονικών Επιτροπών Διεθνών Συνεδρίων, Εκτιμητικών Επιτροπών προϊόντων αρχαιοκαπηλίας, κλπ.

Τα κύρια επιστημονικά της ενδιαφέροντα αφορούν στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή ζωγραφική και στις μεσαιωνικές οχυρώσεις. Έχει μεγάλο συγγραφικό έργο, στο οποίο περιλαμβάνονται μονογραφίες,  επιστημονικοί κατάλογοι εκθέσεων και πλήθος άρθρων. Έχει συμμετάσχει σε διεθνή συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Αφυπηρέτησε στις 31.12.2025.

*

ΚΟΠΗ ΤΗΣ ΠΙΤΑΣ